en | pl
O MUZEUM WYSTAWY WYDARZENIA BADANIA/PROJEKTY EDUKACJA WYDAWNICTWA PRASA ZBIORY ONLINE

MUZEUM HISTORII FOTOGRAFII
X
X


EDUKACJA / teksty
Gruss aus… czyli o tym, czego nie znajdziesz w swojej skrzynce mailowej
Magdalena Skrejko

W latach 1848-1860 po Stanach Zjednoczonych krążyły już, choć jeszcze bez regulacji prawnych, karty pocztowe. Pierwsza na świecie oficjalna karta pocztowa wysłana została jednak w Austrii w 1869 roku. 
 

1/6


Tam też od około 1889 zdobywały popularność kolorowe pocztówki, które z biegiem czasu stawały się perełkami sztuki drukarskiej i wydawniczej. I chociaż ich ekspozycja na Światowej Wystawie Przemysłowej w Chicago w 1873 roku nie wzbudziła większego zainteresowania, powoli podbijały rynek. Cieszyły oko nabywcy – nadawcy i adresata, były dumą ich twórców – wydawców, drukarzy, dystrybutorów, sprzedawców, fotografów, retuszerów. Dziś wydaje się, że większość z autorów jest nieznana, tymczasem jest tylko nierozpoznana. Każdy z nich bowiem, chcąc zaznaczyć swój wkład w produkcję karty pocztowej, sygnował ją w sobie właściwy sposób. Najczęściej na rewersach pojawiają się, nic nie mówiące na pierwszy rzut oka, inicjały: N.D, P.L.W, N. & O., M.M… Inicjały intrygują… albo … nudzą. Zdarzało się jednak, że kilku twórców używało takich samych monogramów. W Mediolanie literami A.S.M. posługiwał się Attilo Scrocchi, a w Monachium Josef Müller. Monogram G.G. używała spółka Gutmann & Gutmann z Nowego Jorku i Georg Gerlach z Berlina. Identyfikacja w takim przypadku może nie być jednoznaczna i wolna od pomyłki. Twórcom w kreowaniu wizerunku firmy pomagały jednak, mniej lub bardziej rozbudowane, znaki graficzne - loga. Zaplecione ze sobą litery wpisywano w figury geometryczne, liście koniczyny, palety malarskie czy tarcze herbowe. Wykorzystywano motywy kwiatów: róży i słonecznika, wizerunki ptaków: orła i pawia. Rzadziej występowały obrazy przedmiotów codziennego użytku: dzbanów, kubków, a nawet pionków szachowych. Niewiele firm posługiwało się pełnymi nazwami, jak Minerva z Pragi, Fotocelere z Turynu, Corona z Paryża czy Kilophot z Wiednia. Jedno jednak jest pewne – każda jednoosobowa czy rodzinna firma, bądŁº spółka handlowa dbała o wypuszczany na rynek produkt. Stawiała na dbałość i techniczną poprawność wykonania karty pocztowej. Już w drugiej połowie XIX wieku w Europie powstało wiele stojących na najwyższym poziomie drukarń i wydawnictw specjalizujących się w rozpowszechnianiu kart Gruss aus...


O szybkim rozwoju rynku kart pocztowych świadczy działalność podpisującej się monogramem L.F. firmy Labouche Frères z Tuluzy. Rodzinny biznes założył już w 1848 roku fotograf Hector-François. Firmę wkrótce przejęli synowie Eugene i Lucien, którzy w 1907 roku mogli pochwalić się 10 tysiącami motywów wydanych kart.
W Londynie działała rodzinna firma pod szyldem Raphael Tuck & Sons założona w 1866 roku. Firma wkrótce otworzyła biura w Paryżu i Nowym Jorku. Od 1894 Raphael Tuck został oficjalnym wydawcą Jej Królewskiej Mości Królowej Wiktorii. Logo wydawcy przedstawia okrągły kartusz herbowy zwieńczony koroną, podtrzymywany z lewej przez stojącego lwa, z prawej przez jednorożca. Motyw może nie nowy, ale jakże nobilitujący. To właśnie stąd pochodzą pierwsze karty bożonarodzeniowe i karty pamiątkowe – souvenir. Serią przedstawiającą 12 widoków Londynu wydawnictwo rozpoczęło publikację numerowanych serii z obrazami miast Europy i Stanów Zjednoczonych.

Znakomitą drukarnią był założony przez Bruno Trenklera i Karla Gustawa Jahringa w 1894 roku w Berlinie Phototechnisches Institut Dr. Trenkler & Co. Wkrótce firma otworzyła filię w Londynie. Spod pras wychodziły karty pocztowe wykonane w technikach litografii i kalotypii, przedstawiające widoki z całego świata. Przez wiele lat inny znakomity twórca kart pocztowych – Louis Glaser z Lipska, toczył z Phototechnisches Institut spór o używanie terminu autochrom dla określenia obrazów wykonywanych w technice podbarwionych, kolorowanych litografii. W Lipsku od 1861 działała spółka Meissner & Buch założona przez Juliusza Augusta Meissnera i jego partnera Augusta Bucha. Do spółki w 1866 dołączył syn Juliusza Augusta, Juliusz Fryderyk. Prężnie działająca firma otworzyła swoje biuro w Londynie, a następnie filie we Francji, Belgii, Włoszech i Nowym Jorku. Meissner & Buch wydawali karty pocztowe z motywami na Boże Narodzenie, portrety kobiet i dzieci. Spółka Nenke & Ostermier kryjąca się pod logo Photochrome, działająca od lat. 80 XIX wieku w DreŁºnie zasłynęła dzięki cyklowi kart przedstawiających kwiaty Alp.
Pod monogramem B.K.W.I. ukrywa się Salomon Kohn, fotograf i wydawca, który wspólnie z braćmi Adolfem i Alfredem otworzyli w Wiedniu, w 1898 roku Postkartenverlag Brüder Kohn. Na ich kartach pocztowych nierzadko przedstawieni są bohaterowie bajek dla dzieci. Maxa Munka działającego w latach 1900-1917 w Wiedniu najlepiej charakteryzują artystyczne karty pocztowe z wizerunkami kobiet i motywami secesyjnymi sygnowane M.M., Vienna. W jego firmie reprodukowano rysunki popularnej wówczas ilustratorki i malarki Ethel Parkinson.

Stare pocztówki zachwycają swoją formą – kolorem, zdobieniami, ale także treścią niesioną przez nie zawsze zrozumiałe inicjały i monogramy. Niewielkie sygnaturki pozwalają jednak na identyfikację znacznej części zgromadzonych w MHF zbiorów kart pocztowych.

Bardzo pomocna w rozwiązywaniu skrótów jest lista wydawców przygotowana przez Metropolitan Postcarts Club of New York City i opublikowana na stronie
http://www.metropostcard.com/guideinitials.html


do góry
© Copyright MHF w Krakowie, 2017
© Copyright MHF w Krakowie, 2017
Design: teren prywatny
Design: teren prywatny
Dofinansowano ze środków
Programu Wieloletniego Kultura+