en | pl
O MUZEUM WYSTAWY WYDARZENIA PROJEKTY EDUKACJA WYDAWNICTWA PRASA ZBIORY ONLINE

MUZEUM FOTOGRAFII W KRAKOWIE
X
X


ARCHIWUM
1999

2019
2018
2017
2016
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
WYSTAWY /

Zygmunt Grodziński, Kazimierz Mitera, Bolesław Skarżyński, Jan Zimowski | 20.03 - 31.05.1999
Krakowianie - uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej 1919-1920



Wystawa Archiwum PAN w Krakowie
Pociągi i samochody pancerne, kolumny piechoty i dywizjony kawalerii i ułańskie szarże, jeńców polskich i bolszewickich możemy zobaczyć na fotografiach zaprezentowanych w salach ekspozycyjnych Archiwum PAN. Wystawa  powstała z okazji rocznicy podpisania Pokoju w Rydze 18 marca 1921 r. kończącego wojnę polsko-bolszewicką

Wystawie towarzyszy katalog
Autor wystawy: Andrzej Rybicki

Fotografie i dokumenty zaprezentowane na ekspozycji pochodzą z krótkiego okresu dziejów Polski - z lat 1919-1921, który jest jednocześnie niezwykle burzliwym i interesującym fragmentem naszej historii. Jest to czas wojny o ustalenie granic Polski, w tym granicy wschodniej i jej obrony. To co się wówczas działo, nie mogło przejść bez śladu wśród uczestników tamtych wydarzeń. Powstało wówczas wiele dzieł literackich i plastycznych - w tym niezwykle bogata spuścizna malarstwa i plakatu; zwłaszcza ten ostatni stał się jeszcze jednym, skutecznym orężem walki. Tak właśnie odpowiadał naród na tempo i głębię tamtych przeobrażeń. Ślady z lat wojny polsko-bolszewickiej widzimy również w fotografii. Jako całkiem młody nośnik informacji miała ona za sobą doświadczenia I wojny światowej, kiedy to zaczęto fotografie wykorzystywać, przede wszystkim jako kolejną formę pamiętnikarstwa dla uczestników wojny, ale także jako element prowadzenia wojny, np. fotografie lotnicze czy propagandowe. Nasza ekspozycja ilustruje tę pierwszą, pamiętnikarską funkcję wojennej fotografii. Należałoby wyraŁºnie zaznaczyć, iż zdjęcia Jana Zimowskiego, polityka przesunęła do obszaru fotografii dokumentalno-propagandowej. Na wystawie zaprezentowano fotografie Kazimierza Mitery, Zygmunta Grodzińskiego i Jana Zimowskiego, krakowian, którzy całe swoje życie zawodowe i prywatne związali z Krakowem. Z tego miasta wyruszyli na wojnę i tu powrócili po jej zakończeniu. Na uwagę zasługują również inne tropy z przeszłości zaprezentowane na ekspozycji - zbiór materiałów Bolesława Skarżyńskiego, krakowianina z wyboru, także uczonego i pedagoga.

Zygmunt Grodziński (1896 - 1982) biolog profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Podczas I wojny światowej służył w armii austriackiej w 56 pułku piechoty, dostał się do rosyjskiej niewoli z której w 1918 r uciekł przemierzając rosyjską równinę na piechotę, spod Orła przez Kijów powrócił do Galicji, do swojego macierzystego pułku. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości zgłosił się do Wojska Polskiego, brał udział w walkach o Śląsk Cieszyński w 1919 r. jeszcze tego samego roku został przydzielony do 6 pułku piechoty, następnie przeniesiony do 12 pułku piechoty, a w kwietniu 1920 r., po ukończeniu szkoły samochodowej trafił do 14 kolumny samochodów ciężarowych. Po wojnie ukończył Uniwersytet Jagielloński i po szybkiej karierze naukowej popartej licznymi osiągnięciami w dziedzinie anatomii zwierząt, w 1935 roku otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego. W paŁºdzierniku 1939 r. aresztowany przez Niemców został wywieziony wraz z liczną grupą profesorów UJ i AGH do obozu w Sachsenhausen. Uwolniony w lutym 1940 r. powrócił do Krakowa. Po wojnie powrócił do badań naukowych na UJ, w 1946 r. został profesorem zwyczajnym. W 1956 r. wybrano go rektorem UJ. Zmarł w Krakowie w 1982 r.

Kazimierz Mitera (1897 - 1936) artysta plastyk. Od 1915 r. żołnierz armii austriackiej. W listopadzie 1918 r. zgłosił się do Batalionu Akademickiego, brał udział w obronie Przemyśla i Lwowa. PóŁºniej przydzielony do załogi pociągu pancernego "Smok" uczestniczył w działaniach wojennych pod Lwowem i Borysławiem. Dwudziestego pierwszego lutego dostał się do niewoli ukraińskiej z której wyszedł w kwietniu 1919 r. Przeniesiony na front wojny z Rosją bolszewicką, służył w batalionie kolejowym. Brał udział w odbudowie szlaków kolejowych na Polesiu i Podlasiu w 1920 i 21 r. Nadzorował repatriację Polaków ze Wschodu. Po wojnie kontynuował naukę, ukończył krakowską ASP i Historię Sztuki na UJ. Był założycielem Związku Zawodowego Artystów Plastyków i redaktorem naczelnym "Głosu Plastyków". W malarstwie tworzył pejzaże martwe natury i portrety. Niewiele wystawiał skupiając się na pracy w ruchu plastyków. Zmarł w 1936 r. w Krakowie.

Bolesław Skarżyński (1901 - 1963) - lekarz, biochemik. Do Wojska Polskiego zgłosił się w listopadzie 1918 r. W lipcu 1920 r. trafił do 64 pułku piechoty, od lipca 1920 r. służył w II Oddziale Sztabu Generalnego (wywiad) z przydziałem do sztabu DOG Pomorze. W grudniu 1918 r. wstąpił na Uniwersytet Jagielloński na Wydział Lekarski, w 1927 roku był już doktorem wszech nauk lekarskich, a habilitację uzyskał w 1938 r. W czasie II wojny światowej przebywał w Szwecji, gdzie wyjechał tuż przed wrześniem 1939 na stypendium fundacji Alberta Nobla. Po wojnie wyjechał na badania naukowe do Szkocji, a stamtąd w 1946 r. powrócił do Krakowa i na UJ. W 1950 r. uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1954 profesora zwyczajnego. Był wybitnym biochemikiem, prekursorem biochemii porównawczej. Jednocześnie był uznanym nauczycielem akademickim, którego wykłady przyciągały rzesze studentów, tak że niektóre musiały odbywać się w sali kinowej.

Jan Zimowski (1896 - 1982) prawnik i ekonomista. Przed 1914 r. działał w organizacjach skautowskich i sokolich w Krakowie. Swoją służbę wojskową rozpoczął 16 sierpnia 1914 r., zgłosił się wówczas do tworzonych przez Józefa Piłsudskiego w Krakowie Legionów Polskich, walczył w II Brygadzie Legionów w Karpatach. W 1915 r. przeniesiony został do kawalerii sztabowej Legionów, z którą przeszedł cały szlak bojowy przez Kieleczyznę i Lubelszczyznę na Wołyń. W listopadzie 1918 r. uczestniczył czynnie w rozbrajaniu Niemców w Warszawie. Jeszcze w 1918 r. otrzymał przeniesienie do Sądownictwa Wojskowego, uczestniczył w organizowaniu sądownictwa w Kielcach, Poznaniu i prokuratury wojskowej w Grodnie. We wrześniu został przydzielony do Obozu Jeńców Wojennych nr 8 w Rembertowie, gdzie pełnił służbę podoficera transportowego, także zajmował się wywiadem wśród jeńców bolszewickich. W paŁºdzierniku przeniesiono go do oddziału roboczego jeńców wojennych w Terespolu, skąd już w stopniu porucznika otrzymał rozkaz przeniesienia do Stacji Koncentracji Jeńców Wojennych nr 21 w Białymstoku, do służby samochodowej. W paŁºdzierniku 1921 r., złożył prośbę o przeniesienie do rezerwy. W cywilu podjął studia prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim, których jednak nie ukończył. PóŁºniej jeszcze skończył dwa lata Wyższych Studiów Handlowych. Po ukończeniu nauki obejął stanowisko profesora Szkoły Handlowej. Po odejściu ze szkoły zostaje komornikiem Sądu Grodzkiego VII Rewiru w Krakowie. Po II wojnie światowej Jan Zimowski ukrywał swoją wojenno-sądową przeszłość, pracował w Krakowskich Zakładach Drobiarskich w archiwum zakładowym.

AR
 


do góry
© Copyright MHF w Krakowie, 2019
© Copyright MHF w Krakowie, 2019
Design: teren prywatny
Design: teren prywatny
Dofinansowano ze środków
Programu Wieloletniego Kultura+